Ալինա Գևորգյան
Ծուղրուղո~ւ, ծուղրուղո~ւ…
Խե′ր լինես դո′ւ, ա~յ աքլոր /այսինքն` բարի լուր ավետես/:
Այսպես են ամեն բացվող օրը ողջունում լեռների մեջ ծվարած իմ փոքրիկ, իմ հայրենի Տաթև գյուղի բնակիչները: Օրեցօր փեշերն հավաքող իմ գյուղում մարդիկ շարունակում են ապրել իրենց պապերից ժառանգած ավանդույթներով ու սովորություններով, սերնդեսերունդ փոխանցելով այն ամենը, ինչին անվերապահորեն հավատում են իրենք և ուզում են, որ նաև իրենց սերունդներն ապրեն այդ հավատով:Այո′, ավանդապահ է տաթևցին: Ամեն գարնան և աշնան, երբ համայնքում հերթական զորակոչն է սկսվում, երիտասարդներին ծառայության ճանապարհում են գյուղի ներքևում, վանքի դիմաց գտնվող հուշարձանի մոտից: Եվ այս ամենն իր մեջ մեծ խորհուրդ ունի, և այդ խորհրդին հետևում են միշտ ու բոլորը:
Իսկ երբ հեռու տեղից հյուր է գալիս կամ տան անդամներից մեկը հեռու ճանապարհ է գնում, մեծերն անպայման ջուր են շպրտում գնացողների հետևից, համոզված լինելով, որ այդ մի բուռ ջուրը անպայման բարի և անփորձանք ճանապարհի… ապահովագրումն է:
Նույն հավատով էլ վերաբերում են գյուղից բավականին վերև գտնվող փոքրիկ խաչքարին` “Պետրոսախաչին” /Պըտրոսախաչ. այսպես են անվանում գյուղացիները/: Երբ երաշտ էր լինում, ջահել աղջիկները ջուր էին լցնում խաչքարի վրա, ինչն անպայման անձրև էր պիտի բերեր: Իսկ ուժեղ, հորդառատ անձրևի կամ կարկուտի ժամանակ մեծերը կացին կամ երկաթյա որևէ իր շպրտում էին անձրևի տակ, որպեսզի անձրևը շուտ ավարտվի:
Գյուղում ապրող մեծերից կարելի է հետաքրքիր ավանդությունների մասին լսել: Օրինակ, հենց մեկը “Պրկակերի” աղբյուրի մասին, որը գտնվում է գյուղի վերևում: Պրկակեր- այսինքն` պարկ ուտող:
Ասում են` պատերազմի տարներին գյուղում հաց չկար: Գյուղացիներից մեկը սարով գնում էր Սիսիան` իր բարեկամներից հաց բերելու: Վերադարձին մի պարկ հացն ուսին նստում է մի սառնորակ աղբյուրի մոտ, որ հանգստանա: Հետո ջուր է խմում, մի կտոր հաց ուտում, հետո նորից ջուր է խմում և մի կտոր էլ հաց ուտում: Այսպես շարունակ, և մեկ էլ նկատում է, որ պարկն արդեն դատարկ է, իսկ տանը սպասում են սոված երեխաները:
Մարդը գլխիկոր տուն է գալիս, իսկ աղբյուրն այդ օրվանից կոչվում է “Պրկակեր”:
Գյուղի ներքևի մասում կա մի քար, որը հիշեցնում է արու ոչխար գլուխ /գյուղացիներն այն անվանում են “Ղոչ” քար/: Ասում են` այդ քարը շատ զորավոր է, և երբ այդ քարի արանքով անց են կացնում քայլելու հետ խնդիրներ ունեցող երեխաներին կամ ամուլ կանանց, նրանք բուժվում են:
Այսպես ապրում են նրանք հող ու քարի հետ միշտ պայքարի մեջ, միշտ արարելու ոչ միայն իրենց հանապազօրյա հացը, այլև պահպանելով ու սերունդներին փոխանցելով այն ամենը, ինչը կապված է այդ հող ու ջրի, քերծ ու ժայռի հետ:
