Գոհար Ներսեսյան
Գորիսն աշխարհին տվել է մեծ գրողներ՝ Ակսել Բակունց, Սերո Խանզադյան: Նրանք ֆիզիկապես այլևս չկան, բայց հարատև են իրենց գրական ժառանգությամբ, իրենց ստեղծածով, և այդ մասին են պատմում նրանց տուն-թանգարանները, որոնք, ասես, զգացնել են տալիս հեղինակի հոգու ներկայությունը:
Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանը հիմնադրվել է 1960 թվականին: Մինչև վերջին տարիները թանգարանը գտնվում էր անմխիթար վիճակում: Եվ միայն 2011 թվականին պետական միջոցներից 5 միլլիոն դրամ հատկացվեց բարեկարգման աշխատանքների համար:
«2011թ.-ին կատարվել է թանգարանի հիմնանորոգում. փոխվել է տանիքը, ներքին հարդարման աշխատանքներ են կատարվել: Զգալի աշխատանքներ են իրականացվել նաև բակում: 2012 թվականին ավելի շատ աշխատել ենք դրսի հարդարման վրա. տեղադրել ենք բազրիք և թանգարանը լուսավորել փողոցի կողմից»,-պատմում է Ակ. Բակունցի տուն-թանգարանի տնօրեն Վարդան Սարգսյանը: Բակունցից մնացած շուրջ 500 նմուշներ, լուսանկարներ և իրեր այժմ պահպանվում են նրա տանը:
Ի տարբերություն Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանի, Սերո Խանզադյանի տուն-«թանգարանը» հենց մուտքից` կիսաքանդ դարպասով ու մամռագորգ պատերով, հուշեց, որ ինքը լքյալ տարածք է` հեռու ուշադրությունից ու պետական հոգածությունից: Քաղաքի հյուսիս-արևմտյան` «Ավանգարդ» թաղամասի բարձրադիր մասում տունը հեռվից հետաքրքրություն է շարժում, ներսից, մեղմ է ասել, տխուր ու անհրապույր:
Մեր հանդիպումը տուն-թանգարանի տնօրեն Արմանուշ Բակունցի հետ կայացավ հենց գրողի առանձնատանը, որը բաղկացած է հիմնականում երեք մասից. բուն բնակարան, որտեղ նախատեսված է տեղավորել գրողի իրերը, փոքր սենյակ, որն այժմ բնակեցված է և փոքրիկ մատուռ: Երևի այստեղ տեղին է հիշել մեր տատերի խոսքը` «Անունը կա, ամանումը չկա»: Թանգարանի ուրվական էլ չկար…
Արմանուշ Բակունցը նշեց, որ երկու տարի է, ինչ ՀՀ Մշակույթի նախարարությունը գրողի տունը փորձում է վերածել տուն-թանգարանի. «Գրողի մահվանից հետո տանը ոչ ոք չի մնացել, քանի որ կտակ չի եղել: Իր կենդանության օրոք հաճախ են գրական երեկոներ, հավաքույթներ կազմակերպվել այս տանը, բայց հիմա այն մոռացված վայր է»:
«Առանձնատունը հիմա պականում է համայնքին, քանի որ այն չի ճանաչվել որպես ժառանգություն: Մի քանի ամիս է, ինչ ավարտվել են դատական պրոցեսները»,-մեզ հետ զրույցի ժամանակ ասաց Գորիս համայնքի ղեկավար Նելսոն Ոսկանյանը` ավելացնելով, որ մարզպետարանի հետ միասին մշակվել է ծրագիր, որը նպատակ ունի Սոցներդրումների հիմնադրամի աջակցությամբ բարեկարգել և իր նպատակին ծառայեցնել շինությունը:
Թանգարանում գրողին պատկանող իր գրեթե չտեսա: Տունն ամբողջովին դատարկ էր, գրողի իրերից մի քանի լուսանկարներ են և մի շաքարաման, որը ծառայում է որպես գրչաման: Ամանուշ Բակունցի խոսքով Ս. Խանզադյանի իրերը, գտնվում են Երևանում՝ նրա փոքր որդու տանը, բայց թանգարանի գործելու դեպքում իրերը հնարավոր է տեղափոխվեն Գորիս:
Քաղաքի թանգարանների «ընտանիքի» մյուս անդամը երկրագիտական թանգարանն է: Այն հիմնվել է 1948թ.-ի նոյեմբերի 29-ին: Ներկայումս շենքային պայմանները թանգարանային նմուշներն ամբողջությամբ ցուցադրելու հնարավորություն չեն ընձեռում. 5600 ցուցանմուշ ունեցող թանգարանում այժմ մնացել է հինգ հազարը: Համայնքային բյուջեն բավարար միջոցներ չունի ներդրումներ կատարելու և թանգարանը զբոսաշրջիկների համար ներկայանալի դարձնելու համար:
