Անահիտ Բաղդասարյան
Վերիշենցիները չեն մոռացել, թե տարիներ առաջ գյուղն ինչ աշխույժ մշակութային կյանքով էր ապրում. հաճախակի կազմակերպվող միջոցառումները, ինքնագործ խմբակները, կինոն, թատրոնը մարդկանց առօրյայի մի մասն էին կազմում: «Գյուղում hաճախ էին համերգներ, ներկայացումներ, կինոցուցադրություններ կազմակերպվում, իսկ հիմա նման միջոցառումների կարոտ ենք: Եթե կազմակերպվում էլ է` միայն դպրոցում»,- ասում է վերիշենցի Ալինա Բակունցը:
1970-ական թվականներին կառուցված Վերիշենի մշակույթի տունը կամ ինչպես վերիշենցիներն են ասում` ակումբի շենքը, իր նպատակին է ծառայել մինչեւ 90-ականները, իսկ վերջին տարիներին այն վերածվել է հանդիսությունների սրահի, որտեղ հիմնականում հոգեհաց է տրվում: «Գյուղում հանդիսությունների սրահ է կառուցվել, բայց երբ թաղում կամ նման առիթ է լինում, էլի հոգեհացը ակումբում են կազմակերպում»,- ասում է Նորայր Խաչյանը:
Ալինայի խոսքով միակ «բախտավորությունն» այն է, որ Վերիշենից Գորիս մի քանի կմ է, եւ գյուղի երեխաները կարողանում են մասնակցել քաղաքում կազմակերպված միջոցառումներին:«Սովխոզի փլուզումից հետո կլուբը չի աշխատում: Կլուբում մի լավ համերգ, մի կինո կամ թեկուզ ինչ որ ժողով… էդ էլ չկա: Ժողովն էլ գյուղապետարանում են անում, որ շատ մարդ չմասնակցի ու «ավելորդ» չխոսա,- նշում է Վալերիկ Պետրոսյանը,- իսկ եթե գյուղին ինչ-որ սնունդ, օգնություն ա բերվում, տեղավորում են կլուբում»:
Վերիշեն համայնքի ղեկավար Արարատ Օրդյանի խոսքով՝ գյուղի ակումբում վերջին միջոցառումը կազմակերպվել է 2001 թվականին, որը նվիրված է եղել դպրոցի հիմնադրման 80-ամյակին: Համայնքապետը նշում է, որ մշակույթի տանը միջոցառումներ չկազմակերպելու հիմնական պատճառը ջեռուցումն է: «Շենքը ջեռուցվեր, էլի յոլա կտանեինք, արեւկող էլ չի: Ձմռանը հնարավոր չէ ոչինչ կազմակերպել, ամռանն էլի թենիսի, բիլիարդի դաշտեր ենք տեղադրում, գալիս խաղում են, էդ էլ հազիվ 2-3 ամիս»,- ասում է Ա. Օրդյանը:
Մշակույթի տան կառուցումից հետո այն երբեւէ չի վերանորոգվել: Այս ընթացքում համայնքապետարանի միջոցով վերանորոգվել է միայն սանհանգույցը: Շենքի տանիքը փոխել է պետք: Դահլիճ մտնելիս նկատում ես պատերի վրա անձրեւաջրերի թողած հետքերը: «Մշակույթի տան վիճակը ներկայացրել ենք Սյունիքի մարզպետարանին, բայց մեզ միշտ պատճառաբանում են, որ մեծ գումար է պետք կապիտալ վերանորոգման համար»,- շարունակում է Վերիշեն համայնքի ղեկավարը: Հարցին, թե Վերիշեն գյուղի համայնքային բյուջեով մշակութային կյանքի ապահովման համար տարեկան որքան գումար է հատկացվում, համայնքապետը պատասխանեց. «Մենակ տնօրենի աշխատավարձն ա, ուրիշ ոչ մի բան: Ամսական պահումներով մոտ 80 հազար դրամ»:
Չնայած մշակույթի տունը «չի գործում», սակայն համայնքի բյուջեով նաեւ մշակույթի տան հավաքարարի հաստիք է նախատեսված՝ 65 հազար դրամ աշխատավարձով: «Հաստիքացուցակով հավաքարարի տեղ կա, բայց հիմա թափուր ա էդ տեղը, չենք էլ ուզում, որ լինի»,- պարզաբանում է Ա. Օրդյանը: Մշակույթի տանը, եթե «հավաքարար պետք չի», ապա ինչո՞ւ է ներառվել հաստիքացուցակում կամ՝ ավագանին ինչո՞ւ է հաստատել այդ հաստիքացուցակը, համայնքի ղեկավարը պատասխանեց. «Ի՞նչ կապ ունի, որ հաստատել են, մարդը փող չի ստանում: Փողը մնում ա բյուջեում ու հետագայում ավագանու նիստերով, եթե փոփոխություն ա արվում բյուջեում ու ինչ-որ տեղ գումար ա պակասում, տարվում ա էնտեղ»:
Մշակույթի տան «լռության» մասին խոսելիս տնօրեն Արտակ Օրդյանը, ներկայացնում է. «Ստեղ վիճակ կա՞, որ ինչ որ բան կազմակերպվի: Եթե տանիքը փոխվի ու էս պատերը թեթեւակի վերանորոգվեն, էլի հնարավոր կլինի դահլիճում հաճախակի միջոցառումներ կազմակերպել»: Մեր այն հարցին, թե քանի միջոցառում է կազմակերպվել գյուղում իր տնօրեն լինելու ժամանակ՝ վերջին երկու տարիների ընթացքում, Ա. Օրդյանը մի պահ լռելուց հետո պատասխանեց. «Նենց չի, որ սաղ օրը դիվանին նստած եմ: Համայնքին վերաբերող ցանկացած գործով զբաղվում եմ. անասունների հաշվառում ա, հողերի չափումներ ա … մի խոսքով, գյուղում էդ պահին հինչ գործ կա՝ անում եմ»: Այդ նույնը հաստատեց նաեւ համայնքապետը: «Մշակույթի տան տնօրենը զբաղվում է համայնքի մնացած գործերով էլի, ինչ պատահի: Ամեն օր գալիս ա, մեզ հետ ա լինում, ինչ մենք ենք անում, նույնն էլ՝ ինքը»:
Սյունիքի մարզպետարանի քաղաքաշինության վարչության պետ Արշակ Ուստաբաշյանը մեզ փոխանցեց, որ կազմվում է 2015-2017թթ. միջնաժամկետ ծախսային ծրագրի նախագիծ, որով կվերանորոգվի նաեւ Սյունիքի մարզի քաղաքային եւ գյուղական համայնքների 35 մշակույթի տուն: Գորիսի տարածաշրջանից ընդգրկված են 8 գյուղական համայնքներ՝ Հարժիս, Խոտ, Տաթեւ, Կորնիձոր, Շինուհայր, Քարաշեն, Հալիձոր, նաեւ՝ Վերիշենի մշակույթի տները: Ա. Ուստաբաշյանի խոսքով՝ կնորոգվեն տանիքները, կփոխվեն դռներն ու պատուհանները: «Ցավոք, չենք կարող հիմնովին նորոգել, հիմնականում շենքապահպան գործողություններ ենք իրականացնում, քանի որ միայն մեկ մշակույթի տուն հիմնովին նորոգելու, կահավորելու համար մոտ 200-300 մլն դրամ է պետք»: hetq.am
