Գորայքի «մեծ ութնյակն» է․․․Լարիսա, Անի, Մարիամ, Գարեգին, Գայանե, Նարեկ, Նարե, Արեգա և իրենց մայրը՝ Վեներա Հայրապետյաննները։
Հայրապետյան ընտանիքը Քաշաթաղի շրջանի Գողթանիկ գյուղից Գորայք են տեղափոխվել արցախյան 44-օրյա պատերազմի հետևանքով։ Իրենց հետ կարողացել են բերել միայն մեկ կով։
Սիսիանի Անգեղակոթ գյուղից տասը տարի առաջ էին տեղափոխվել Գողթանիկ։ Հասցրել էին երկու տուն կառուցել, կահավորել։
Հարցին, թե ինչու՞ Անգեղակոթ չեն վերադարձել, Վալերա Հայրապետյանը պատասխանում է․ «Արցախից քշելով եկել ենք, Գորայքում ազատ տուն գտանք, էստեղ մնացինք»։
Հայրապետյանները դեռևս աշխատանք չունեն, տան վարձն ու կոմունալները վճարում են տրվող պետական աջակցությունների հաշվին։
-Ապրիլ ամիսն ա, բայց Գորայքում դեռ ձյունը նստած ա, ցուրտ, հարևանների մեծ մասին նույնիսկ չենք տեսել։ Գարունը գա, մի քիչ տաքանա, հասկանանք, թե ինչ կարող ենք անել,- ասում է Վալերան ու շարունակում,-նախկինում գորայքցիներից շատերը Ամուլսարում էին աշխատում, հիմա այն չի գործում, մարդիկ միայն անասնապահությամբ են զբաղվում, մենք էլ երևի նույն գործով պիտի զբաղվենք։
Գորայքը Սյունիքի հյուսիսային համայնքն է, որն ընդգրկում է գյուղական չորս բնակավայր՝ Ծղուկ, Սպանդարյան, Սառնակունք, Գորայք։
Մինչև պատերազմը, համայնքը սահմանակից էր միայն Նախիջևանի, այսօր՝ նաև Քարվաճառի կողմով։ Նախկինում մարզի գրեթե բոլոր բնակավայրերից ամռանը անասուններին Գորայքի արոտավայրերում էին պահում, հիմա այդ տարածքներն այլևս սահմանամերձ են կամ հայկական չեն։
Գյուղում հիմնական զբաղմունք անասնապահությունն է։ Որոշ աշխատատեղեր կան նաև համայնքապետարանում, դպրոցում, հիվանդանոցում, գազալցակայանում, մինչև 2019թվականը նաև Լիդիան Արմենիայի կողմից շահագործվող հանքում։
Արմեն Առուստամյանն է, ով չորս տարի առաջ Գորայքից Երևան է տեղափոխվել, մի քանի օրով Գորայքում է՝ հարազատներին տեսակցելու նպատակով։ Մինչ այդ աշխատում էր հանքում, որպես վարորդ։ Ասում է, որ Գորայքում խնդիրները շատ են, հնարավորությունները քիչ, հանքի փակվելուց հետո՝ էլ ավելի։
-Անցած տարի 130 գլուխ ոչխար եմ ծախել, իսկ էսօր էլ ելք չկա, պետքա քչացնեն։ Մենակ մենք չենք, բա գորիսեցին ի՞նչ ա անելու, բերում էին մեր յայլաղներում անասուններին պահում, հիմա ու՞ր են տանելու։ Դրա համար գյուղը դատարկվում ա, միայն մեր փողոցի 17 տնից ութը դատարկ ա հիմա։
Գորայքի դպրոցի 11-րդ դպրոցի աշակերտ Վահագն Թադևոսյանը ցանկանում է ուսումը շարունակել Երևանում, ասում է,- Գյուղում ապագա չեմ տեսնում, գյուղատնտեսությունն ա մենակ, որ մնամ, պետք ա դրանով զբաղվեմ՝ չեմ ուզում։
Վահագնը ուզում է ծրագրավորող դառնալ, շավ աշխատանք ունենալ, բայց՝գյուղից դուրս։
Գորայք համայնքը 1850 բնակիչ ունի։ Չորս բնակավայրերն էլ գազաֆիկացված են։ Ծղուկում «Բարիսովկա ՍՊԸ»-ն, իսկ Գորայքում «Մարիաննա կաթ» ընկերությունը կատարում են կաթի մթերում։
Բնակլիմայական պայմանների ոչ բարենպաստ պայմանների պատճառով (ձմեռը ձգվում է 6-7 ամիս) այստեղ դաշտավարությունը զարգացած չէ։ Վերջին տարիներին սկսել են վարսակ ու հաճար ցանել։
– Ոչ մի մշակաբույս նորմալ չի հասունանում, հացահատիկային կուլտուրաները ցանելու դեպքում կիսահասուն վիճակում պետքա քաղեն։ Կիսահասունացած բերքն էլ երկար չես կարող պահել, շուտ կփչանա։ Հիմնականում կարտոֆիլ են տնկում, որոշները ռիսկ են անում լոբի ցանում։ Կլիմայական պայմանների փոփոխման հետևանքով կա տարբերություն, սակայն դեռևս անբարենպաստ է, – ասում է Մոնիկա Հարությունյանը։
Նա Գորայքի համայնքապետարանում գործավար է աշխատում, նաև դասավանդում է դպրոցում։ Նրա կարծիքով համայնքի հիմանական խնդին աղբահանության կազմակերպումն է։
-Աղբատար մեքենան Սիսիանից վարձավճարի դիմաց գալիս էր մեր համայնքի աղբն էլ էր տանում։ Գումարը վճարում էր Լիդիան Արմենիան, որը բացի վարձակալած հողի հարկից, աղբի հավաքագրման գումարից, համայնքում սոցիալական խնդիրներ էր լուծում, իրենց միջոցներով պարի, ֆուտբոլի խմբակներ գործում։ Լիդիանի փակվելուց հետո համայնքում այլևս աղբահանություն չի կատարվում:
Գորայքի համայնքային իշխանության ղեկավար Աշոտ Աղաջանյանի խոսքով համայնքի համար կարևոր արոտավայրերի կորուստներ եղել են՝ հատկապես Ծղուկ գյուղի տարածքում։ Բացի այդ, խնդիրներ են առաջացել սահմանին մոտ գտնվող հողատարածքներն օգտագործելու առումով։
– Նախատեսում ենք որոշակի տարածք որպես անվտանգության գոտի թողնել։ Հաջորդ խնդիրը կապված է անասնակերի ապահովման հետ։
Դրա պաշարներն այլևս բավարար չեն, որի պատճառով արդեն համայնքում հատկապես խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակի կրճատման միտում է նկատվում։ Միայն Ծղուկ, Սառնակունք բնակավայրերում 1200 խոշոր եղջերավոր անասուններից 800-ը կրճատվել է։
Խնդիրներ առաջացել են, իհարկե, բայց դրանց այլընտրանքային լուծումներ պետք է տրվեն։ Պլանավորում ենք օգտագործել հեռագնա արոտները, վարելահողներն ավելի շատ մշակել, ավելացնել անասունների կաթնատվությունը։ Նախատեսել ենք ջրագծերի նորոգման աշխատանքներ, որը հնարավորություն կտա օրինակ Ծղուկի 580հա վարելահողը մշակել։
Բելլա Պետրոսյան
Սույն հոդվածը հրապարակվել է ԵՄ ֆինանսական աջակցությամբ: Հոդվածը արտացոլում է հեղինակի կարծիքը և պարտադիր չէ, որ արտացոլի ԵՄ տեսակետը։
